A ka prova për ringjalljen e Krishtit?

0
0

Intervistoi : Kaon Serjani

Sot do të diskutoj sot disa çështje lidhur me jetën vdekjen dhe ringjalljen e Jezusit me një nga studiuesit më në zë të kësaj teme, Dr. Gary Habermas. Dr. Habermas është Profesor i Dalluar Kërkimor i Apologjetikës dhe Filozofisë në Shkollën Teologjike Rawlings në Universitetin Liberty.

Ai ka ndjekur studimet universitare në Kolegjin William Tyndale. Më pas ka përfunduar studimet Master në Universitetin e Detroitit, si dhe titullin Profesor Doktor nga Universiteti Shtetëror i Miçiganit. 

Dr. Habermas ia ka përkushtuar jetën e tij profesionale ekzaminimit të çështjeve domethënëse historike, filozofike e teologjike në lidhje me vdekjen dhe ringjalljen e Jezusit. Lista e gjatë e botimeve që mbajnë emrin e tij dhe e debateve në të cilat ka marrë pjesë paraqet një pasqyrë të detajuar të gjendjes aktuale të kësaj çështjeje.

Mes debateve të paharrueshme radhiten ato me ateistin më pas të kthyer në deist Anthony Flew, debate këto që, nëse nuk gaboj, kanë ndodhur në vitet 1985, 2000 dhe 2003. Dr. Habermas ka kontribuuar edhe në më se 60 kapituj e artikuj librash shtesë, si edhe me mbi 100 artikuj e kritika në revista e botime të tjera. Vitet e fundit ai është bërë Profesor Vizitues ose i Jashtëm në rreth 15 shkolla të larta e seminare në Shtetet e Bashkuara e më gjerë.

Serjani: Dr. Habermas, ju falënderoj që keni ndarë kohë për këtë bisedë së bashku.

Dr. Habermas: Faleminderit.    

Serjani: Do të doja ta nisja bisedën tonë me këtë pyetje: Edhe pse gjatë karrierës suaj prej studiuesi ju keni argumentuar për provat në lidhje me ringjalljen e Jezusit, siç e dini mirë ka ende sot njerëz që jo vetëm mohojnë që Jezusi të jetë ngritur së vdekurish, por madje ata mohojnë edhe që ia ka jetuar ndonjëherë. Si përgjigjeni ju kur hasni individë të tillë? 

Dr. Habermas: Epo, mendoj se do t’ia nisja me një pamje të përgjithshme e do të thosha se Bart Ehrman-i, studiuesi ateist i Dhjatës së Re, thotë se, me aq sa di ai, secili prej mijëra studiuesve të specializuar në një prej fushave që kanë të bëjnë me Jezusin, arkeologjinë, historinë antike, ose klasike, nuk njeh askënd që jep mësim në universitete, kolegje apo seminare e që të mendojë se Jezusi nuk ka jetuar kurrë. Ky është mendim minoritar, thotë ai, që, me përjashtime të pakta, i përket njerëzve që nuk janë të specializuar në këtë fushë e që injorojnë shumë prova të mira. Për shembull, ai është studiues ateist i Dhjatës së Re, ai radhit 15 burime të ndryshme të pavarura për kryqëzimin e Jezusit brenda 100 viteve nga vdekja e Tij. Unë mund t’ju them se, nga të studiuarit e historisë antike, 100 vjet nuk është kohë e gjatë. 100 vjet janë pak kohë, dhe Ehrman-i jep 15 burime të pavarura për vdekjen e Jezusit me anë të  kryqëzimit. Pra, kaq  shumë burime.  Ne e dimë se shumë ngjarje të botës së lashtë bazohen në vetëm një, dy a tri burime, siç thotë Paul Meyer, historiani i antikitetit në Western Michigan. Kjo është për fillestarët, në lidhje me kryqëzimin. Mendoj se kemi një rast të shkëlqyer për vërtetësinë historike të Jezusit.

Serjani: Një prej kundërshtimeve me të cilat përballemi kur flasim me miqtë tanë myslimanë në Shqipëri është, në fakt, e kundërta e asaj që thoni ju për Jezusin, ose ajo çfarë mëson Bibla, pra, që Ai vdiq me anë të kryqëzimit. Kurani e mohon vdekjen e Krishtit. A mund t’i shtjelloni pak më tej këto prova jashtë-biblike që mund të vërtetojnë se rasti i Jezusit është i vërtetë, pra se vdiq me kryqëzim?

Dr. Habermas: Vite më parë kam shkruar një libër të titulluar Jezusi historik, ku jap një duzinë e gjysmë burime për Jezusin jashtë Dhjatës së Re, dhe asnjë prej tyre nuk është burim i krishterë. Për këtë ngjarje që është më e raportuara, 12 prej 18 burimeve, pikërisht 2/3 e tyre, dëshmojnë për vdekjen e Jezusit. Nëse përdorim shembuj si ato që përmenda më parë, kur fola për Bart Ehrman-in, 15 burimet e pavarura jashtë Dhjatës së Re pra, e t’i bëjmë bashkë me këto, kemi një mori informacioni. Mund ta kuptoj dikë që lexon Kuranin dhe e pranon atë si librin e vet. Por Kurani është 600 vjet më vonë, ndërsa burimet skeptike që unë po përdor janë vetëm 100 deri 150 vjet pas vdekjes së Jezusit. Dhe me shumë gjasa, fakti për të cilin është raportuar më shumë është kryqëzimi i Jezusit. 

Serjani: Dr. Habermas, le të kalojmë te thelbi i ekspertizës suaj. Çfarë provash ka për ringjalljen e Jezusit?

Dr. Habermas: Unë mbroj atë që e quaj ‘argumenti i fakteve minimale’. Zakonisht përdor gjashtë fakte: Jezusi vdiq me kryqëzim, dishepujt e Tij menduan se e panë sërish, ata patën përvoja për të cilat besuan se ishin shfaqje të Jezusit, ata u shndërruan tërësisht nga ai besim, deri në pikën e të qenët të gatshëm të vdisnin. Dikush mund të thotë, “po ti nga e di se vdiqën ata?”. Por unë nuk thashë se vdiqën, edhe pse mund të vërtetohet se kryesorët prej tyre vdiqën. Ajo që po them është se ata ishin të gatshëm të vdisnin për atë mësim.

Dikush tjetër mund të thotë se shumë misionarë të shumë feve të ndryshme janë të gatshëm të vdesin. Unë vetë ende mbaj mend historinë e priftërinjve budistë që i vunë zjarrin vetes në shenjë proteste ndaj luftës në Vietnam. Pra, njerëzit vdesin lirisht për shumë gjëra, por, për sa i përket dishepujve, çështja është se shumica e njerëzve do të vdisnin për  mësime për të cilën janë të bindur. Priftërinjtë budistë mendonin se lufta dhe agresioni ishin të gabuara dhe vdiqën për atë bindje. Misionarët e krishterë sot do të vdisnin për bindjen se Jezusi kishte të drejtë. Misionarët myslimanë do të vdisnin për bindjen se Muhamedi kishte të drejtë. Megjithatë, ndryshimi tek dishepujt qëndronte në faktin se ata ishin të gatshëm të vdisnin për bindjen e tyre qendrore, që është ringjallja. Ata e dinin a ishte ngritur apo jo Jezusi prej së vdekurish, sepse e panë. Nëse një i krishterë sot vdes për ringjalljen, ai vetë nuk e ka parë Jezusin e ringjallur. Ai beson se Pjetri, Pali e Jakobi, vëllai i Jezusit, e panë Jezusin e ringjallur. Por, nëse flisni për Palin, Jakobin, dhe Pjetrin, si dhe Gjonin që është personi i katërt, ata e dinin a e kishin parë Atë apo jo. Fakti se ishin të gatshëm të vdisnin (dhe për këtë kemi dëshmitarë të shekullit të parë për martirizimin e Palit, Pejtrit dhe Jakobit, vëllait të Jezusit), që dikush t’u ketë vënë shpatën në fyt e t’u ketë kërkuar të mohojnë besimin e tyre, dhe nëse ata nuk do të ishin të sigurt se ekziston bota e përtejme, se do ta takonin Jezusin atje, e se Ai ishte atje pas vdekjes, është e pashpjegueshme pse vallë do të vdisnin për diçka që e dinin se ishte e rreme. 

Sërish, njerëzit mund të thonë se edhe sot ka nga ata që vdesin…, por po e humbasin thelbin e çështjes. Ata [dishepujt] e dinin se Ai [Jezusi] ishte ngritur apo jo prej së vdekurish . Pra, ky është fakti i tretë.

Fakti i katërt është se ringjallja u shpall shumë, shumë herët. Edhe skeptikët bien dakord se mësimi për vdekjen dhe ringjalljen e Jezusit mund të gjurmohet deri në kohën menjëherë pas kryqëzimit. Kështu thotë Bart Ehrman-i, kështu thotë Gerd Lüdemann-i, një studiues ateist gjerman i Dhjatës së Re, kështu thotë Don Crosen, një studiues irlandez shumë skeptik i Dhjatës së Re. Të gjithë këta argumentojnë se kryqëzimi është fakt i fortë po aq sa çdo fakt tjetër që njohim për botën e lashtë. Megjithatë, ata nuk janë besimtarë, ose, më qartë, nuk jam i sigurt se kë mund të konsiderojmë të krishterë apo jo. Gjithsesi, Bart Ehrman-i dhe Gerd Lüdemann-i janë ateistë. Pra, siç po thoshim, ato [dëshmitë nga historia antike] flasin për kryqëzimin. Mendoj se ata janë dëshmitarët më të mirë, duke qenë se janë edhe më të hershmit. Që të gjithë [studiuesit e përmendur] besojnë se dëshmitë për ringjalljen ishin shumë të hershme. 

Arsyeja e katërt dhe e pestë, dy skeptikët Pal dhe Jakob erdhën te Jezusi pasi menduan se e panë Atë të ringjallur. Të gjitha këto 6 fakte konfirmohen prej një morie provash të tjera. Kjo është arsyeja pse skeptikët, si rregull, nuk i vënë kurrë në dyshim këto fakte. Mendoj se ky është themel shumë i mirë. Ajo që dua të them është se, edhe sikur të kishit vetëm këto gjashtë fakte, mund të argumentoni se ringjallja është përgjigja më e mirë, verdikti më i mirë për të shpjeguar të dhënat për këto gjashtë fakte.

Serjani: Besoj se në këto gjashtë fakte ju përfshini edhe varrin bosh?

Dr. Habermas: Në fakt, bashkë me Michael Licona-n kam shkruar librin “Çështja e ringjalljes së Jezusit”. Aty jemi marrë vetëm me katër fakte. Numri ndryshon, sepse shumëkush mund tju japë edhe shumë më shumë se aq. Në këtë libër, ne i kemi quajtur faktet “katër plus një”, sepse varri bosh është po aq i mirëvërtetuar sa secili prej këtyre fakteve. Unë kam një listë prej 22 provash prej skeptikësh për varrin bosh. Por arsyeja pse nuk e përfshiva në gjashtë faktet minimale është sepse, për t’u përfshirë në to, duhet që të gjithë kritikët të jenë dakord. Jo të gjithë bien dakord me varrin bosh. Numri i atyre që bien dakord me këtë fakt është goxha i lartë, por jo aq sa për faktet e tjera. Kështu, varri bosh duhet të jetë në kategori të ngjashme me faktet minimale, por unë nuk e përfshij në to.

Serjani: Po. Ne e nënkuptojmë varrin bosh, sepse nëse nuk do të ishte i tillë, atëherë as çështja jonë nuk do të qëndronte.

Dr. Habermas: Po, e saktë. E përsëris: nuk e numëroj mes fakteve minimale, por provat për varrin bosh janë shumë, shumë të forta.

Serjani: Do të doja ta vijonim diskutimin tonë këtu, me varrin bosh. Për këtë argument që ju përmendët, ma merr mendja se skeptikët do të sillnin shpjegime alternative se si ndodhi që varri të ishte bosh. A mund të përmendni disa prej këtyre shpjegimeve alternative dhe pse mendoni që ato dështojnë?

Dr. Habermas: Ndoshta më i zakonshmi është ai që thotë se ishte e zakonshme asokohe që kriminelët të hidheshin në një varr të përbashkët. Por, edhe nëse e harron këtë alternativë të varrit të përbashkët, një tjetër pak më ndryshe se ajo është ajo që flet për mënyrën se si hebrenjtë i varrosnin më së shumti njerëzit në një gropë drejtkëndore në dhe. Siç ndodh sot, që i varrosin në tokë, por pa arkivol. Thjeshtë fusnin turpin në dhe. Por ka disa probleme me këtë. Nuk ka asnjë provë që kjo ndodhi me Jezusin. Nuk ka asnjë provë që Jezusi të jetë hedhur në një gropë, as që të jetë varrosur në një varr drejtkëndor. Ka shumë prova se Ai u varros në varrin e një të pasuri. Kjo raportohet në të katër ungjijtë. Kritikët mund të thonë se ata e kopjuan këtë nga njëri-tjetri, por nuk ka ndodhur kështu. Këto burime janë nga gjithë zona e Mesdheut. Mateu dhe Luka kanë përdorur pika nga Marku, por Gjoni është dëshmitar krejt i pavarur. Dimë edhe se Mateu dhe Luka kanë përdorur edhe burime të tjera. Marku, për shembull, ka përdorur atë që njihet si Narrativa e vuajtjes para-markut, e cila raportonte për varrin bosh dhe praktikën e varrimin. Pra, kemi shumë prova për zakonet e varrimit. Ne mund të supozojmë se çfarë tjetër mund të ketë ndodhur, por nuk ka asnjë grimcë prove se Ai u varros në një varr të përbashkët apo nëse e futën trupin e tij nën dhe.

Serjani: Në shkrimet dhe bisedat tuaja, ju përmendni edhe se një prej provave më të forta për varrin bosh dhe për vërtetësinë e ringjalljes është fakti se të parat që dëshmuan për këtë ngjarje ishin gra. Pse është e rëndësishme kjo?

Dr. Habermas: Është shumë e rëndësishme, sepse jo vetëm në botën hebreje, por në të gjithë botën e lashtë mesdhetare, dëshmia e grave nuk merrej shumë seriozisht. Nuk është e vërtetë se ato nuk mund të dëshmonin nëpër gjykata. Gratë mund ta bënin këtë, por dëshmia e tyre përçmohej. Katër shkrimtarë nga katër anë të ndryshme të botës mesdhetare nuk do ta kishin raportuar këtë histori me gratë, nëse tashmë e dinin se kjo gjë nuk do t’u siguronte aspak respekt. Në fakt, Luka dhe Gjoni na tregojnë se burrat vrapuan për te varri që të konfirmonin fjalët e grave. Nëse kjo është e gjitha, nëse e dini se më shumë respekt do të fitoni me anë të burrave, pse vallë të mos e nisnit historinë e varrit bosh nga dy burrat që shkojnë atje? Pse ta nisni me gratë? Unë mendoj se e vetmja arsye serioze që ata e raportuan kështu, është sepse kështu kishte ndodhur. Ata po na thonë të vërtetën. Pra, për një sy kritik, gratë ishin dëshmitare të pamjaftueshme, sepse, nëse ke vetëm këtë dëshmi, qe në fakt, ka shumë më shumë se aq, por gjithsesi, nëse dikush do të na mbushte mendjen vetëm me dëshminë e tyre, kjo nuk do të ishte mbrojtja më e fortë e mundshme. Por e vërteta është se ata po e tregonin historinë ashtu siç ishte raportuar dhe siç provat tregojnë.

Serjani: Një tjetër kundërshtim që paraqitet është se provat vijnë kryesisht nga shkrimet e Dhjatës së Re. Këto shkrime janë shkruar nga miq të Jezusit. Prandaj, do të ishte i pritshëm këndvështrimi përlëvdues ndaj Mësuesit që ndiqnin. A përbën kjo argument kundër besueshmërisë së tyre?

Dr. Habermas: Gjëja interesante është se këta studiues skeptikë të Dhjatës së Re për të cilët po flas, pra Bart Ehrman-i, Gerd Lüdemann-i, Don Crosen e të tjerë, do të thonë se ky është një kundërargument i pavlerë. Kjo për shkak se skeptikët e sotëm, njerëz që nuk dinë çfarë flasin, ndonjëherë thonë se nuk duhet të përdorim asnjë burim biblik. Por nuk është kjo mënyra se si veprojnë studiuesit skeptikë të Dhjatës së Re. Ata lejojnë përdorimin e burimeve të akredituara. E thënë ndryshe, mund të përdoren vetëm tekste për të cilat ka arsye të besohen si të vërteta. Ato janë të vetmet që mund të merren parasysh. Sa për t’ju dhënë një shembull, skeptikët lejojnë përdorimin e vetëm shtatë prej 13 librave që mbajnë emrin e Palit: Romakëve, 1 dhe 2 e Korintasve, Galatasve, Filipianëve, 1 e Thesalonikasve dhe Filemonit. Mund të përdoren që të shtatë këto libra. Studiuesit nuk është se mendojnë se janë libra me frymëzim hyjnor a diçka e tillë. Ata thjesht mendojnë se këto janë tekste të mira të shkruara nga Pali. Bart Ehrman-i, studiuesi skeptik i Dhjatës së Re, i quan këto shtatë libra, ‘të pakontenstueshëm’, e kështu i quan pothuajse edhe çdo skeptik i Dhjatës së Re. Këta janë persona që, në më të shumtën e rasteve, nuk janë të krishterë, shpesh mund të jenë edhe hebrenj. Ata do t’ju thonë t’i përdorni këto libra, sepse janë materiale të mira. Nga ana tjetër, skeptiku pa trajnim e pa shkollën përkatëse në këtë fushë mund të dalë e të thotë, “oh jo, jo! Nuk mund t’i përdorni ato. Ato janë dëshmi të anshme.”. Ata mund të thonë ç’të duan, por studiuesit nuk thonë kështu, as ata jobesimtarë. Me këta kritikë, ti nuk mund të përdorësh gjithë Dhjatën e Re mbarë, por mund të përdorësh ato tekste që janë të mirëmbështetura në fakte. 

Serjani: Ju keni bërë kërkime edhe për një temë tjetër, që ka të bëjë me përvojat pranë vdekjes. Ju dini për pretendimet e njerëzve që thonë se kanë vdekur për ndoshta disa minuta apo edhe një orë, dhe pastaj janë kthyer në jetë. Ku ndryshon ringjallja e Jezusit prej këtyre përvojave?

 

Dr. Habermas: Pyetje e mirë. Para disa vitesh, kam debatuar me dikë që mendonte kështu. Debatin u kryem në një revistë shkencore. Ka shumë arsye pse ringjallja e Jezusit nuk ngjan aspak me këto raste. Si fillim, do të jap disa shembuj. Jezusi nuk ndenji i vdekur për disa minuta, gjysmë ore apo një orë, siç thatë ju për ato raste. Nga zbritja e tij nga kryqi, deri tek varrosja sipas zakoneve dhe dërgimi i trupit të tij në vendin ku do të vendosej, të gjitha duhej të bëheshin shumë shpejt para se të binte dielli për ditën e parë. Por nuk bëhet fjalë për 30-45 sekonda, as 5 minuta. Skenari nuk përputhet [me përvojat pranë vdekjes]. 

Së dyti, siç sapo folëm, varri i Tij ishte bosh. Nëse dikush kalon një përvojë pranë vdekjes dhe varroset para kohe (gjë që ka ndodhur disa herë, meqë ra fjala), e nëse ia hapni sërish varrin, trupi i tij nuk do të kishte shkuar askund. Trupi do të ishte ende në varr. Por trupi i Jezusit ose, me fjalë të tjera, varri bosh, është problem i madh për këtë këndvështrim.

Ja edhe një arsye tjetër. Jezus e parashikoi që më parë ringjalljen e Vet. Ndoshta njerëzit do të thonë, “E çfarë pastaj?”. Epo, numri i skeptikëve që besojnë se Jezusi ndoshta e parashikoi që më parë vdekjen dhe ringjalljen, apo përlëvdimin e Vet, sa vjen e shtohet. Nëse e ka parashikuar, kjo do të thotë se nuk ishte një ngjarje e rastësishme, ç’të ndodhte të ndodhte. Por ishte një ngjarje e planifikuar. Nga e dimë këtë? Sepse dikush e dinte këtë. Nëse dikush ju thotë “të shtunën do të shkojmë në një festë ditëlindjeje”, ju nuk mund të shkoni në festë kur të vijë dita e të thoni “po ju, u ngritët nga krevati sot në mëngjes dhe vendosët të bënit një festë ditëlindjeje?”. Nuk mund të thoni kështu, sepse ju ishte thënë tri ditë më parë se do të bëhej një festë ditëlindjeje. Jezusi tha se do të vdiste e do të ngrihej sërish prej së vdekurish. Kjo na tregon se bëhej fjalë për një ngjarje të planifikuar. Pra, sërish nuk përputhet skenari [me përvojat pranë vdekjes].

Për më tepër, janë shënuar edhe disa shfaqje të Jezusit grupeve të njerëzve. Ne dimë për disa të tilla. Edhe studiuesit më skeptikë nga Seminari për Jezusin (Jesus Seminary) i pranojnë provat për shfaqjet e Jezusit grupeve të njerëzve.

Nëse keni aq fat sa të njiheni me një përvojë pranë vdekjes dhe sidomos të trajtoni raste kur kjo dëshmohet prej më shumë se atij personi (gjë që  është shumë e rrallë, dhe nuk është e përsëritshme),  do të shihni se, kur personi në fjalë kthehet pas, ai është gjallë dhe, për pasojë, nuk është më kandidat për këtë gjë. Gjithsesi, ka shumë ndryshime, dhe rasti i Jezusit nuk përputhet me keto raste.

Edhe një shembull tjetër. Kur iu shfaq atyre, plagët e Tij ishin shëruar tashmë. Nëse një person kalon një përvojë pranë vdekjes e nëse më parë i është hapur kraharori nga doktorët (siç ndodhi në një rast që di, kur personi e kishte kraharorin të hapur dhe doktorët po operonin), kur ai të kthehet sërish nuk do të thotë, “shikojini plagët e mia! Jam s ëruar. Plagët janë qepur”. Askush nuk shërohet në atë mënyrë. Por Jezusi ishte shëruar tashmë. Ka edhe shumë detaje të tjera që ndryshojnë shumë kur bëhet fjalë për këto përvoja dhe për shfaqjet e Jezusit pas ringjalljes.

Serjani: Dr. Habermas, le ta përmbyllim bisedën me një pyetje të fundit. Nëse dikush bindet se Jezusi vërtet u ngrit prej së vdekurish, çfarë vërteton ringjallja dhe çfarë duhet të bëjë personi me këtë fakt? 

Dr. Habermas: Po e flisja këtë çështje me dikë gjatë darkës, dhe po i thosha: “Le të mendojmë për këtë: Jezusi e parashikoi ringjalljen. Po të ishte njeri i thjeshtë e pastaj të vdiste, Ai nuk do të mund ta ringjallte Veten. Siç thotë shprehja e vjetër, “i vdekuri nuk bën dot më asgjë”. Nëse kishte vdekur dhe ishte shtrirë mbi një dërrasë aty, si do të ngrihej sërish Ai? Gjithmonë duke supozuar se ringjallja ekziston, si do ta kryente ai këtë në mënyrë praktike? Çfarë do të thoshte kjo? Nëse do të ngrihej sërish, këtë nuk do të mund ta bënte askush për Të. Askush nuk mund të vinte, ta merrte për dore e ta largonte që aty. Jezusi nuk do të vetëringjallej, sepse ishte i vdekur.

Por Jezusi thoshte se Atë do ta ringjallte Perëndia Atë. Këtu kemi një problem. Nëse Perëndia e ngriti prej së vdekurish, a do të thoshte që Ai e donte apo e urrente Jezusin? A e ringjalli ngaqë e miratonte apo nuk e miratonte personin e Tij? Nëse Jezusi ishte heretik, ose profet i rremë, pse po e ringjall Perëndia Atë?

Ka shumë arsye për të besuar se Jezusi deklaroi të ishte hyjnor. Ai fali mëkate, gjë që udhëheqësit hebrenj e quajtën blasfemi. Por ka edhe arsye të tjera. Nëse Ai deklaronte të ishte Perëndi, pse vallë do ta ngrinte Perëndia prej së vdekurish, nëse kjo ishte gënjeshtër?

Jezusi tha edhe diçka tjetër që do të ishte blasfemi nëse e pavërtetë. Ai tha se reagimi i njeriut ndaj Tij përcaktonte se ku do ta kalonte përjetësinë. Jo thjesht sepse kishte fjalët e jetës, por se Ai ishte Vetë fjala e jetës. Ai thoshte se kur shihje Atë, shihje planin e shpëtimit, shihje parajsën. Askush tjetër nuk i ka i ka bërë këto deklarata.

Nëse Ai pretendonte të ishte Biri i Perëndisë dhe e vetmja udhë për në parajsë dhe kryente kështu herezi, menjëherë ju mund të thoni, çfarë ndryshimi sjell kjo? Ndryshimi që sjell është se, nëse Perëndia e ringjalli Atë, nëse ka një Perëndi dhe Ky bie dakord me Jezusin, do të thotë se Jezusi është Biri i Tij, do të thotë se udha e Tij është e vetmja udhë.

Pastaj ka edhe disa gjëra praktike. Në 1995, bashkëshortja ime vdiq nga kanceri i stomakut. Kur humbni dikë aq të afërt e kur vajtojmë, Pali thotë (te 1 e Thesalonikasve) se ne vajtojmë vërtet, por jo si dikush që nuk ka shpresë. Ka shumë ndryshim mes keqardhjes në vdekjen e dikujt, siç pati edhe Jezusi për Llazarin, dhe të vajtuarit duke e ditur së do ta shohësh sërish atë person. Shpresa e të krishterit qëndron në faktin se do t’i shohim besimtarët sërish. Kështu pra, ringjallja është çështja më intime e jetës sonë të përditshme: a do ta shihni më nënën, babanë, bashkëshorten apo fëmijën tuaj? Ringjallja thotë se ju do të jeni me Të. Në Dhjatën e Re, doktrina më e lidhur me ringjalljen e Jezusit është që ne do të ringjalljemi njësoj si Ai. Kjo duhet të sjellë gjithë ndryshimin e mundshëm në jetë e të na japë paqe përfundimtare.

Serjani: Pra, nëse mund ta përmbledh, duket se po thoni se shpresa e krishterimit bie ose qëndron në ringjalljen.

Dr. Habermas: Saktë. Këtë e tha edhe Pali, sigurisht. Ai tha se, nëse jetojmë, jetojmë për Zotin; nëse vdesim, vdesim për Zotin. Sido që të jetë, jemi të Zotit. Po! Vdekja dhe ringjallja e Birit të Tij na siguruan jetë të përjetshme. Nuk mund të mendoj për ndonjë mesazh më të mirë se ky. Në fakt, është mesazhi më i mirë në botë.

Serjani: Tani, bazuar në këto që thatë, çfarë mesazhi përmbyllës do të kishit për shikuesit tanë, veçanërisht për ata që ende nuk e kanë konsideruar Jezusin?

Dr. Habermas: Dëgjova dikë të citonte dikë dje “ nëse Jezusi nuk është ngritur prej së vdekurish, asgjë tjetër nuk ka rëndësi. Por le ta themi kështu më mirë: nëse Jezusi është ngritur prej së vdekurish, gjithçka ka rëndësi dhe kemi gjithçka përpara. Ky ishte mesazhi më i mirë në botë në kohën e kishës së hershme dhe mbetet mesazhi më i mirë edhe sot. Të krishterët kanë diçka e Dikë për kë të jetojnë.

Serjani: Dr. Habermas, ishte kënaqësi të bisedoja me ju sot.

Dr. Habermas: Faleminderit. Kënaqësia ime.

Përktheu: Brunilda Rustani